Home » De verkiezingen door de ogen van een cijfernerd – Deel 3: Naar een Gabonese coalitie?

De verkiezingen door de ogen van een cijfernerd – Deel 3: Naar een Gabonese coalitie?

  • by
Want to do a random act of kindness? Share this post.
Daar zijn Phara, Lieven, Ivan, Walter en Rik weer. Een paar duizend rode potloden worden geslepen en USB-sticks volgezet. De verkiezingen zijn in aantocht. Een duidelijk thema lijkt er niet te zijn, en het enthousiasme is eerder matig. Nog een week te gaan. Een uitstekend moment om eens door de cijfers te gaan. Geen paniek, ik leg alles in lekentaal uit en leg verwijzingen waar nodig.

Dit is het laatste deel in een drieluik over de verkiezingen.
In een recent artikel van Het Laatste Nieuws kan je zelf je coalitie samen stellen, op basis van de meest recente peiling die de partij uitvoerde. Een voortzetting van de Zweedse coalitie lijkt onmogelijk, zelfs als ze aangevuld wordt met cdH. De kwaliteitskrant haalt het zelf reeds aan: “Doordat de Grote Peiling geen rekening houdt met provinciale gewichten, zit een meerderheid er misschien wel in.”

In deel twee probeerde ik die verschillen per kieskring (provincies) toch te laten doorwegen in mijn voorspellingen. Daarbij viel direct op dat de renaissance van Vlaams Belang misschien overroepen is, en dat Open VLD in aantal zetels wel eens zou kunnen standhouden.
In dit laatste bericht wil ik de onzekerheid bij peilingen het hoofd bieden, die fameuze foutenmarge verrekenen in het aantal zetels. Een partij die binnen de foutenmarge 1 procent minder haalt, hoe uit zich dat in zetels? Of een partij zoals de PVDA in Vlaanderen of de PP in Wallonië die net wel of net niet de kiesdrempel halen, hoe beïnvloedt dat de resultaten?

Dat doe ik aan de hand van simulaties. Voor elk gewest (Vlaanderen, Brussel en Wallonië) voorspel ik 250 maal de resultaten, en elke keer zit er een licht verschil op het percentage per partij. Dat verschil trekken we uit een gaussverdeling rond het percentage van elke partij. Meer nog: elk beetje minder of meer, dat schenkt het model aan een andere partij. Hiervoor wordt het potentieel van elke partij in rekening gebracht. Die halen we uit peiling 46 van TNS. Een partij zoals N-VA heeft meer kans om een verschil geschonken te krijgen dan pakweg Vlaams Belang.
Bron: TNSKantar (Golf 46)

Het resultaat van die simulaties is dat we voor elke partij kunnen zien wat de waarschijnlijkheid is dat een bepaald scenario zich zal voltrekken. We doen onze simulaties voor het federale niveau, omdat de geschiedenis ons leert dat dit de hardste noot om te kraken is.

Nu is het even goed opletten, en dan is het moeilijkste voorbij. Voor de Vlaamse partijen: In bijna 150 van de 250 simulaties haalt Open VLD 13 zetels, dat is slechts een daling van 1 zetel tegenover 2014. Open VLD heeft dus ~60% kans om exact 13 zetels te halen. Maar ook dit is juist: in ~50 simulaties haalt Open VLD maximum 11 zetels. Er is een kans van 20% dat Open VLD 11 of minder zetels scoort.

Dan is er Groen. De partij heeft ~35% kans om 13 zetels te halen. Maar — net zoals bij Open VLD, trouwens — Groen heeft voornamelijk veel te verliezen. De partij heeft een heel hoge kans om maar 11 of 12 zetels te behalen. Daar tegenover staan Vlaams Belang & PVDA: die twee partijen hebben een vette rechterkant, met een tikkeltje geluk kunnen ze dus overperformen. CD&V en SP.a, daarbij is het beeld vrij diffuus: alles kan.

Voor Wallonië kunnen we identiek dezelfde oefening doen. De PTB en cdH zijn de partijen die misschien wel eens kunnen verrassen, terwijl het bij Ecolo twee richtingen uitkan. Bij de MR is het beeld vrij diffuus en bij de PS is het zo goed als beslist. De PP heeft een waterkansje om 1 zetel te halen. Tot slot haalt DeFI geen enkele zetel.

In Brussel zijn er slechts 15 zetels te verdelen, waardoor een foutenmarge relatief weinig impact heeft op het zetelaantal van een partij.

Dat brengt ons bij het laatste deel. Wat is de kans dat bepaalde coalities gevormd kunnen worden? Met andere woorden: halen ze de nipte meerderheid van 76 zetels in de Kamer? Om dit te evalueren hebben we de 250 scenario’s in Vlaanderen vermenigvuldigd met de scenario’s in Wallonië én de scenario’s in Brussel. Dat brengt ons op 250 maal 250 maal 250 scenario’s. U leest het goed: 15.6 miljoen scenario’s. Ter info, had ik drie keer 1000 simulaties gedaan waren er 1 miljard scenario’s. En dat kan mijn computer lang niet meer trekken.

We beginnen met de huidige coalitie van liberalen, CD&V en N-VA. Als we de peilingen erbij pakken zien we al snel dat de coalitie sterk achteruit heeft geboerd tijdens de laatste legislatuur. De kans dat deze coalitie zal kunnen gevormd worden is volgens de simulaties slechts 0.0002%.
Als we de cdH daaraan toevoegen komen we al tot een iets rooskleuriger beeld voor de Zweedse coalitie. Met cdH erbij komen we tot een waarschijnlijkheid van 32.5%. Een meerderheid van 76 zetels is echter zeer krap: zeker in een “kibbelregering” waar nog eens een partij aan wordt toegevoegd. Wil die coalitie 77 zetels halen (eentje meer) dan daalt de waarschijnlijkheid al tot 15%.
Tijd voor de geruchtenmolen. Wat met de Bourgondische coalitie; een contraintuïtieve coalitie van socialisten, liberalen en de N-VA? Hoewel zowel SP.a-voorzitter John Crombez als N-VA-voorzitter Bart De Wever de geruchten van een voorakkoord de kop willen indrukken, lijkt dit wel een heel realistisch scenario te zijn dat best haalbaar is (99.8%). En het spiegelbeeld in Vlaanderen (N-VA+Open VLD+SP.a) is niet ondenkbaar, maar zeker geen feit. Ook in Wallonië zal misschien nog een derde partner moeten gezocht worden om de regering(en) te vormen.
Wat als we naar een Gabonese coalitie gaan? Gabonese? Ja, de vlag van het Afrikaanse land Gabon bestaat uit groen, geel en blauw. Is een liberaal-groene coalitie van Groen, Ecolo, MR, Open VLD en N-VA mogelijk? Ook hier zien we een waarschijnlijkheid van 99.8%. Het staat vast dat Groen staat te springen om te regeren; de vraag is hoe tuk de leden er op zijn om dat met N-VA te doen.
Dan is er nog de centrum-linkse coalitie van PS, SP.a, Groen en Ecolo. Wat is de waarschijnlijkheid daarvan? Vrij duidelijk: die kans is volledig onbestaande.
Misschien valt er wel te experimenteren met een radicaal-linkse coalitie? De centrum-linkse coalitie, maar aangevuld met PVDA en PTB? Ook dit lijkt voodoopolitiek te zijn, aangezien er absoluut geen meerderheid te behalen lijkt.
Dan wil ik nog twee coalities uitlichten. Ik start met een herhaling van Verhofstadt I: paarsgroen. Wat zijn de kansen hier? Welja, het is heel goed mogelijk. De vraag is tweevoudig: wil Open VLD zich zwak opstellen en 5 jaar bestookt worden door de N-VA van in een centrum-linkse coalitie te stappen? En twee, dit bemoeilijkt de regeringsvorming op Vlaams niveau enorm: de kans dat N-VA of CD&V zal willen depaneren is quasi onbestaande. Desalnietteming, voor de Kamer: een waarschijnlijkheid van 99.8%!
En tot slot: de eeuwige saaiheid. Wat zijn de slaagkansen van een klassieke tripartite: CD&V/cdH met Open VLD/MR en PS/SP.a? Niet alleen is de waarschijnlijkheid zeer laag met 13%. Maar opnieuw zit er een probleem op Vlaams niveau: zal Groen de tripartite willen depanneren?
Conclusie: de ‘Bourgondische’ en de ‘Gabonese’ coalitie hebben de beste kaarten. Ook een paarsgroene regering kan slagen, maar de vraag is wie op het Vlaamse niveau zal komen depanneren.

Methodologische nota: alles staat of valt met de data. De zwakste assumptie zijn de provinciale scores van elke partij. If garbage goes in, garbage comes out. Desalniettemin is de methodologie zeer robust en zijn de conclusies die niet op een nipperke gebaseerd zijn solide.
Want to do a random act of kindness? Share this post.